Naar een internationale hotspot, met iedereen aan boord

Van alle stedelijke centra in België is de Brusselse metropool bij uitstek de meest internationale. Dat heeft vooral te maken met de aanwezigheid van internationale instellingen, de EU in het bijzonder. Internationale attractiviteit is de sleutel voor succes. Wereldwijd clusteren burgers en bedrijven zich steeds meer rond grootstedelijke centra.

Het Brussels Gewest vormt een stedelijk netwerk met de omliggende brede Vlaamse rand. Deze stedelijke metropool staat de komende jaren voor belangrijke uitdagingen. De structurele files wegen op de aantrekkingskracht voor bedrijven en de leefbaarheid voor bewoners. De bevolkingsgroei zet druk op de schaarse ruimte. Een grote groep inwoners raakt niet aan de slag. Politieke versnippering in de Brusselse metropool belemmert een slagvaardige aanpak van de grote uitdagingen.

Maar die uitdagingen moeten worden aangepakt. Met een sterk team waarin alle betrokken overheden en stakeholders de handen in elkaar slaan. Laat ons een team smeden rond een gezamenlijke ambitie, de ambitie om te winnen in de Europese ‘Champions League van Steden’ en de winst met zijn allen te delen.

In dit memorandum formuleren we vier ambities:

  1. Ontwikkel de Brusselse metropool verder tot een internationale hotspot
  2. Maak de Brusselse metropool meer toegankelijk en leefbaar
  3. Zorg dat iedereen mee aan de slag is
  4. Versterk het stedelijk netwerk rond Brussel

Als we met z’n allen in dezelfde richting gaan, kunnen resultaten niet uitblijven. Graag presenteren we u in dit document enkele richtingaanwijzers.

Jan Van Doren
Directeur

Kris Cloots
Voorzitter

Ambitie 1 – Internationale hotspot

Voor de komende vijf jaar zetten we de volgende prioritaire doelstellingen voorop:

  • Verhoging van het aandeel in kennisintensieve buitenlandse investeringen: Brussels Gewest in de top 10 van West-Europese steden (ranking IBM-PLI, GLT)
  • Een leidende positie als smart city, tegen 2020 volledig 5G ready
  • Versterking van de internationale connectiviteit met Brussels Airport

Aanbeveling 1 – Ontwikkeling kennisclusters

De Brusselse metropool heeft in bepaalde kennisintensieve niches een relatief sterke positie (ICT, nieuwe media, financiële sector, juridische expertise, vertaalbureaus, lobby en European Affairs ...). Deze niches kunnen versterkt worden, en meer internationaal gepromoot. Daartoe bevelen we een sterkere samenwerking aan tussen de gewesten, de federale overheid en de privésector.

Aanbeveling 2 – Snelle uitrol van 5G

5G is nodig omdat de omvang van het mobiele dataverkeer exponentieel toeneemt en er de komende jaren alleen maar toepassingen zullen bijkomen die een sterker en sneller mobiel netwerk vergen (Internet of Things). Om een performant 5G-netwerk te kunnen realiseren dient het Brussels Gewest de stralingsnorm te versoepelen en bijkomende de zendmasten mogelijk te maken. Verder dienen de federale overheid en de gewesten en gemeenschappen snel tot een akkoord te komen om de veiling van 5G-frequenties mogelijk te maken.

Aanbeveling 3 – Herontwikkeling bedrijvenzones

De komende regeerperiode dienen belangrijke stappen te worden gezet in de ontwikkeling van omvangrijke bedrijvenzones in lijn met reeds gemaakte plannen. Het gaat onder meer om de projecten op de Heizel- en de Reyers-site, de herontwikkeling van de terreinen van het treinrangeerstation Schaarbeek Vorming langsheen het kanaal en de aanpalende BUDA-zone, evenals de herinrichting van de bedrijvenzones langsheen de A201 naar de luchthaven, met een herbestemming van de oude NAVO-gebouwen.

Aanbeveling 4 – Soepeler vergunningsbeleid

De procedures voor een stedenbouwkundige en een milieuvergunning in het Brussels Gewest dienen te worden geïntegreerd in één procedure, naar het voorbeeld van de omgevingsvergunning in het Vlaams Gewest. Daarmee kunnen parallelle procedures en onderzoeken worden vermeden en termijnen worden ingekort.

Aanbeveling 5 – Internationale toekomst luchthaven verzekeren

Om de internationale connectiviteit en concurrentiekracht van de luchthaven te kunnen blijven verzekeren, moet Brussels Airport zijn marktaandeel kunnen behouden. Daartoe dient de Vlaamse regering een strategische visie goed te keuren, in lijn met het strategisch plan 2040 van Brussels Airport Company, die de multimodale bereikbaarheid verzekert. De federale overheid dient in overleg met de gewesten een rechtszeker kader te creëren voor vliegroutes. Het Brussels Gewest moet de geluidnormering meer evenwichtig maken.

Ambitie 2 – Toegankelijke en leefbare metropool

Voor de komende 5 jaar schuiven we de volgende doelstellingen prioritair naar voren:

  • In Europa ‘best of class’ inzake bereikbaarheid en mobiliteit, door een reductie van het aantal file-uren met circa 25% tot het niveau Barcelona-Lyon-Stockholm
  • In Europa ‘best of class’ inzake levenskwaliteit, door de top 20 in de Sustainable Cities Index te bereiken
  • We realiseren de komende 5 jaar een modal shift, met een vermindering van het aandeel van niet-collectief autogebruik met 25%

Aanbeveling 1 – Geplande werven snel realiseren met beperkte hinder

De door de Vlaamse regering geplande werken aan de Brusselse Ring (R0), dienen de volgende legislatuur zo snel mogelijk te kunnen starten. De geplande tramlijnen van het Brabantnet en de fietssnelwegen dienen zo snel mogelijk te worden gerealiseerd. Het Brussels Gewest van zijn kant zet de geplande tunnelrenovaties onverkort verder. De Vlaamse en Brusselse regering plegen structureel overleg over grote werven met gewestgrensoverschrijdenden impact, en beperken de hinder in overleg met de betrokken bedrijven.

Aanbeveling 2 – Overstapparkings realiseren

Het Brussels en het Vlaams Gewest realiseren zo snel mogelijk de reeds geplande overstapparkings aan multimodale knooppunten, en ontwikkelen bijkomende projecten van overstapparking in overleg met de privésector. Het moet de ambitie zijn de komende 5 jaar 25.000 extra plaatsen te creëren op overstapparking in en rond Brussel.

Aanbeveling 3 – Optimalisering metronet en S-net

De Brusselse regering voert een geautomatiseerde metrobediening in, zodat de frequentie van metroverkeer op het bestaande net sterk kan worden opgevoerd. De geplande aanleg van lijn 3 van station Albert (Vorst) naar station Bordet (Evere) wordt onder de volgende legislatuur gerealiseerd. De frequentie van het treinverkeer op het S-net van de NMBS dient te worden opgevoerd tot 4 treinen per uur, zeker op weekdagen. Ook zou het S-net veel zichtbaarder moeten zijn. Vele stations dienen ook te worden gerenoveerd.

Aanbeveling 4 – Stadsdistributie efficiënter organiseren

De Brusselse regering dient een referentiekader te maken voor stedelijke logistiek waarbij lokale overheden hun regels over de stadstoegang (venstertijden, tonnagebeperkingen, e.a.) maximaal harmoniseren. Aan de rand van het Brussels Gewest worden stadsdistributiecentra ingericht, van waaruit goederenstromen naar het centrum kunnen worden gebundeld en/of kunnen overgeslagen worden naar bestelwagens of cargofietsen.

Aanbeveling 5 – Ontwikkeling Smart Mobility en Maas

De overheden actief in de Brusselse metropool ontwikkelen een opendatabeleid, waarbij data beschikbaar worden gesteld voor ITS-diensten (intelligente vervoerssystemen) en de ontwikkeling van MaaS-applicaties (Mobility as a Service), met geïntegreerde betaalsystemen. Verder dienen bijkomende stimulansen te worden gegeven voor het delen van vervoersmiddelen.

Aanbeveling 6 – Meer laadinfrastructuur voor elektrische wagen

Alle Brusselse gemeenten moeten investeringen in laadpalen langs gemeentewegen bevorderen met aangepaste vergunningen. Het hele gewest moet het ‘paal volgt wagen’-principe invoeren, waarbij inwoners die een elektrische wagen kopen en geen toegang hebben tot een garage, een publiek laadpunt kunnen vragen. De ambitie moet zijn om het aantal laadpunten in het Brussels Gewest over 5 jaar te brengen op 4.000 publieke laadpunten.

Ambitie 3 – Iedereen aan de slag

Voor de komende 5 jaar schuiven we de volgende doelstellingen prioritair naar voren:

  • De werkloosheidsgraad wordt verlaagd tot onder de 10%
  • Circa 50.000 meer Brusselaars aan de slag, waarvan 40.000 werkzoekenden en een 10.000 nieuwe instromers, wat de werkgelegenheidsgraad op bijna 70% brengt
  • De Vlaamse Gemeenschap dient haar marktaandeel van circa 20% in het leerplicht-onderwijs in Brussel minstens te behouden.
  • Het aantal jongeren die zonder diploma de school verlaten moet worden gehalveerd tot 10%.

Aanbeveling 1 – Ruimte voor jobcreatie

De overheden in de Brusselse metropool dienen investeerders aan te trekken en aan te moedigen om bijkomende jobs te creëren. Daartoe is de herontwikkeling van bedrijvenzones nodig, verlaging van arbeidskosten (met focus op moeilijke groepen op de arbeidsmarkt), meer flexibiliteit en mobiliteit op de arbeidsmarkt.

Aanbeveling 2 – Activering van alle werklozen

Naast het lopende programma van opleiding en begeleiding voor alle jongeren, ontwikkelt Actiris een activeringspolitiek voor de hele groep van werklozen. Controle en sanctionering vormen een vast onderdeel van dit activeringsbeleid.

Aanbeveling 3 – VDAB en Actiris versterken samen arbeidsmobiliteit

De VDAB en Actiris versterken de samenwerking. Daarbij wordt de ambitie vooropgezet om jaarlijks 3.000 Brusselse werkzoekenden toe te leiden naar jobs in Vlaanderen. In de samenwerking tussen de VDAB en Actiris gaat bijzondere aandacht naar de uitbouw van Aviato (Brussels Airport House), om het aandeel Brusselaars actief op de luchthaven te verdubbelen tot 30% over 5 jaar tijd.

Aanbeveling 4 – Bijkomende investeringen in Nederlandstalig onderwijs

De Vlaamse Gemeenschap dient de capaciteit van het Nederlandstalig onderwijs in Brussel te verhogen, om het marktaandeel in het (leerplicht)onderwijs in Brussel minstens op een 20% te handhaven. Investeringen in bijkomende capaciteit in het Nederlandstalig onderwijs te Brussel moeten bij voorrang gericht zijn op technische opleidingen (STEM).

Aanbeveling 5 – Gemeenschappen werken samen rond onderwijs

De Vlaamse en Franse Gemeenschap sluiten een samenwerkingsakkoord inzake onderwijs in het Brussels Gewest. Ze werken aan een gezamenlijke aanpak van spijbelaars en controle op de leerplicht, de werving en uitwisseling van leerkrachten, het delen van onderwijsinfrastructuur, de verdeling van de inspanningen voor anderstaligen.

Ambitie 4 - Versterking stedelijk netwerk met Brussel

Voor de komende 5 jaar schuiven we prioritair de volgende doelstellingen naar voren:

  • Versterkte samenwerking tussen het Vlaams en Brussels Gewest via een permanent overlegplatform ‘Vliris’
  • Een aanpassing van Beliris en de financiering van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, waarbij gewesten mee betrokken zijn bij projecten van hoofdstedelijke en internationaal belang
  • Vereenvoudiging van het bestuur binnen het Brussels Gewest door de overheveling van bevoegdheden van de gemeenten naar het gewest

Aanbeveling 1 - Organisatie VLIRIS - Samenwerkingsplatform Vlaanderen-Brussel

De Vlaamse en Brussels regering organiseren een vast overlegplatform. Op vaste tijdstippen wordt overleg gepleegd over dossiers die beide regeringen aanbelangen in domeinen van mobiliteit, ruimtelijke ordening, arbeidsmarkt en het aantrekken van investeerders. Deze samenwerking wordt geoperationaliseerd via de Werkvennootschap voor mobiliteitswerven, via TOP-Noordrand voor de ruimtelijke planning.

Aanbeveling 2 – BELIRIS optimaliseren, met gewesten

De federale overheid en de drie gewesten maken samen een investeringsprogramma op 10 jaar te financieren met middelen binnen Beliris. Deze investeringen dienen prioritair te gaan naar grote infrastructuurprojecten die de economische centrumfunctie van Brussel ondersteunen.

Aanbeveling 3 – Financiering Brussels Gewest meer richten op hoofdstedelijke functie

Bestaande federale dotaties aan het Brussels Hoofdstedelijk Gewest kunnen deels worden omgezet naar duidelijk geaffecteerde dotaties, gericht op de hoofdstedelijke en internationale functie. Dat kan bv. door deze dotaties in te brengen in het Beliris-fonds, waarin de gewesten worden betrokken. Daarnaast kunnen de dotaties aan het Brussels gewest deels worden omgezet in een gedeelde vennootschapsbelasting, waardoor het Brussels Gewest een directe return krijgt op zijn economische functie.

Aanbeveling 4 – Overdracht van bevoegdheden van gemeenten naar gewest

Het gewest moet verantwoordelijk zijn voor de strategische bevoegdheden in domeinen waar een regionaal gestuurde aanpak zich opdringt, zoals onder meer mobiliteit, ruimtelijke ordening, arbeidsmarkt, sociale bijstand, fiscaliteit, veiligheid … De gemeenten kunnen beperkte bevoegdheden behouden binnen een regionaal bepaald kader.

Aanbeveling 5 - Versterking meertaligheid

Om zijn hoofdstedelijk en internationale rol waar te maken en tegelijk zijn inwoners meer kansen op de arbeidsmarkt te geven, is een versterkte positie van het Nederlands in het Brussels Gewest noodzakelijk, maar ook van het Engels. Er is een striktere controle nodig op de naleving van de taalwetgeving in bestuurszaken. Zakenlui en expats die tijdelijk in Brussel verblijven kunnen door de openbare besturen in het Engels worden onthaald en bediend, als vorm van hoffelijkheid.

Download het memorandum Téléchargez le mémorandum